Akciğer Zarı Kanseri (Mezotelyoma) Belirtileri Nelerdir?

Mezotelyoma, vücudun koruyucu zarlarında gelişen nadir ve agresif bir kanser türüdür. En sık akciğerleri çevreleyen zarda (plevra mezotelyoması) görülür, ancak karın zarı (periton mezotelyoması), kalp zarı (perikard mezotelyoması) ve testisleri çevreleyen zar (tunica vaginalis mezotelyoması) gibi diğer bölgelerde de ortaya çıkabilir. Bu yazıda, özellikle plevra mezotelyoması (akciğer zarı kanseri) olmak üzere mezotelyomanın belirtilerini derinlemesine inceleyeceğiz. Mezotelyomanın erken teşhisi, tedavi seçeneklerini ve prognozu önemli ölçüde etkileyebilir, bu nedenle belirtileri tanımak hayati önem taşır.

Mezotelyoma Nedir?

Mezotelyoma, mezotel adı verilen hücrelerden kaynaklanır. Mezotel hücreleri, akciğerler, karın, kalp ve testisler gibi iç organları çevreleyen koruyucu zarları oluşturur. Bu zarlar, organların serbestçe hareket etmesine izin veren kaygan bir sıvı üretir. Asbest maruziyeti, mezotelyomanın en önemli risk faktörüdür. Asbest lifleri solunduğunda veya yutulduğunda, mezotel hücrelerine zarar verebilir ve yıllar sonra kanser gelişimine yol açabilir.

Mezotelyomanın Nedenleri ve Risk Faktörleri

Mezotelyomanın en önemli nedeni asbest maruziyetidir. Asbest, geçmişte inşaat, gemi yapımı ve otomotiv endüstrisi gibi çeşitli sektörlerde yaygın olarak kullanılan doğal olarak oluşan bir mineraldir. Asbest lifleri solunduğunda veya yutulduğunda akciğerlerde veya karında birikebilir ve yıllar sonra mezotelyoma gelişimine yol açabilir.

Diğer risk faktörleri şunlardır:

• Asbest maruziyeti olan kişilerle yaşamak: Asbest lifleri, giysiler veya diğer eşyalar yoluyla eve taşınabilir ve aile üyelerini de riske atabilir.
• Erionit maruziyeti: Erionit, Türkiye'de bazı bölgelerde bulunan asbeste benzer bir mineraldir.
• Radyasyon tedavisi: Göğüs bölgesine uygulanan radyasyon tedavisi, mezotelyoma riskini artırabilir.
• SV40 virüsü: Bazı araştırmalar, SV40 virüsünün mezotelyoma gelişiminde rol oynayabileceğini göstermektedir.
• Genetik yatkınlık: Nadir durumlarda, genetik faktörler mezotelyoma riskini artırabilir.

Plevra Mezotelyoması (Akciğer Zarı Kanseri) Belirtileri

Plevra mezotelyoması, akciğerleri çevreleyen plevra zarında gelişen en yaygın mezotelyoma türüdür. Belirtiler genellikle asbest maruziyetinden 20 ila 50 yıl sonra ortaya çıkar ve yavaş yavaş gelişebilir.

Erken Evre Plevra Mezotelyoması Belirtileri

Erken evrelerde belirtiler genellikle hafiftir ve diğer solunum yolu hastalıklarıyla karıştırılabilir. Bu nedenle, asbest maruziyeti öyküsü olan kişilerde aşağıdaki belirtilerden herhangi biri ortaya çıkarsa, derhal bir doktora başvurmak önemlidir:

• Göğüs ağrısı: Genellikle künt, sürekli bir ağrı olup, nefes alırken veya öksürürken şiddetlenebilir. Ağrı, omuzlara veya sırta da yayılabilir.
• Nefes darlığı: Akciğerlerde sıvı birikmesi (plevra efüzyonu) nedeniyle ortaya çıkabilir. Eforla nefes darlığı erken bir belirti olabilir.
• Öksürük: Kuru öksürük veya kanlı balgam çıkarma (hemoptizi) görülebilir.
• Yorgunluk: Nedeni bilinmeyen sürekli yorgunluk hissi.
• Kilo kaybı: Açıklanamayan kilo kaybı.

İleri Evre Plevra Mezotelyoması Belirtileri

Kanser ilerledikçe belirtiler daha belirgin ve şiddetli hale gelir. İleri evre belirtileri şunları içerebilir:

• Şiddetli göğüs ağrısı: Ağrı, dayanılmaz hale gelebilir ve ağrı kesicilerle kontrol altında tutulması zorlaşabilir.
• Artan nefes darlığı: Plevra efüzyonu arttıkça nefes darlığı daha da şiddetlenir ve günlük aktiviteleri yapmayı zorlaştırır.
• Ses kısıklığı: Tümör, ses tellerini kontrol eden sinirlere baskı yapabilir.
• Yutma güçlüğü (disfaji): Tümör, yemek borusuna baskı yapabilir.
• Omuz ve kol ağrısı: Tümör, sinirlere baskı yapabilir.
• Halsizlik ve güçsüzlük: Kaslarda güçsüzlük ve genel halsizlik hissi.
• Terleme: Özellikle geceleri aşırı terleme.
• Şişlik: Yüzde, boyunda veya kollarda şişlik (vena kava superior sendromu).
• Kan pıhtıları: Akciğerlerde veya bacaklarda kan pıhtıları (tromboembolizm).

Plevra Efüzyonu ve Mezotelyoma

Plevra efüzyonu, akciğerler ile göğüs duvarı arasındaki plevra boşluğunda sıvı birikmesidir. Mezotelyoma, plevra efüzyonunun yaygın bir nedenidir. Efüzyon, akciğerlerin genişlemesini engelleyerek nefes darlığına neden olur. Plevra efüzyonunun belirtileri şunları içerebilir:

• Nefes darlığı: En sık görülen belirtidir.
• Göğüs ağrısı: Genellikle keskindir ve nefes alırken veya öksürürken şiddetlenir.
• Öksürük: Kuru öksürük olabilir.
• Hızlı nefes alma: Vücut, oksijen eksikliğini telafi etmeye çalışır.

Plevra efüzyonunun teşhisi için göğüs röntgeni, bilgisayarlı tomografi (BT) veya ultrason gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Sıvının analizi için torasentez (göğüs boşluğundan sıvı örneği alma) yapılabilir.

Periton Mezotelyoması Belirtileri

Periton mezotelyoması, karın zarında (periton) gelişen daha az görülen bir mezotelyoma türüdür. Belirtiler genellikle karın bölgesinde ortaya çıkar ve diğer karın hastalıklarıyla karıştırılabilir.

Erken Evre Periton Mezotelyoması Belirtileri

Erken evrelerde belirtiler genellikle hafiftir ve belirsiz olabilir:

• Karın ağrısı: Hafif veya orta şiddette, sürekli bir ağrı olabilir.
• Karında şişlik (asit): Karın boşluğunda sıvı birikmesi.
• Hazımsızlık: Şişkinlik, gaz veya kabızlık gibi sindirim sorunları.
• İştahsızlık: Yemek yeme isteğinde azalma.
• Yorgunluk: Nedeni bilinmeyen sürekli yorgunluk hissi.

İleri Evre Periton Mezotelyoması Belirtileri

Kanser ilerledikçe belirtiler daha belirgin ve şiddetli hale gelir:

• Şiddetli karın ağrısı: Ağrı, dayanılmaz hale gelebilir.
• Artan karın şişliği (asit): Karın giderek daha da şişer ve rahatsızlık verir.
• Bulantı ve kusma: Bağırsak tıkanıklığı nedeniyle ortaya çıkabilir.
• Kabızlık veya ishal: Sindirim sisteminin işlev bozukluğu.
• Kilo kaybı: Açıklanamayan kilo kaybı.
• Halsizlik ve güçsüzlük: Kaslarda güçsüzlük ve genel halsizlik hissi.
• Lenf nodu şişliği: Karın bölgesindeki lenf nodlarında şişlik.

Asit ve Periton Mezotelyoması

Asit, karın boşluğunda anormal miktarda sıvı birikmesidir. Periton mezotelyoması, asitin yaygın bir nedenidir. Asit, karın şişliğine, rahatsızlığa ve nefes darlığına neden olabilir. Asitin teşhisi için fizik muayene, ultrason veya BT gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Sıvının analizi için parasentez (karın boşluğundan sıvı örneği alma) yapılabilir.

Perikard Mezotelyoması Belirtileri

Perikard mezotelyoması, kalbi çevreleyen zarda (perikard) gelişen çok nadir bir mezotelyoma türüdür. Belirtiler genellikle kalp fonksiyonlarını etkiler.

• Göğüs ağrısı: Keskin veya baskılayıcı bir ağrı olabilir.
• Nefes darlığı: Kalp yetmezliği nedeniyle ortaya çıkabilir.
• Yorgunluk: Kalp fonksiyonlarının azalması nedeniyle ortaya çıkabilir.
• Kalp çarpıntısı: Kalp atışlarında düzensizlik veya hızlanma.
• Öksürük: Kalp yetmezliği nedeniyle akciğerlerde sıvı birikmesi.
• Ayaklarda ve bacaklarda şişlik (ödem): Kalp yetmezliği nedeniyle sıvı birikmesi.

Tunica Vaginalis Mezotelyoması Belirtileri

Tunica vaginalis mezotelyoması, testisleri çevreleyen zarda gelişen en nadir mezotelyoma türüdür. Belirti genellikle testiste ağrısız bir şişliktir.

• Testiste şişlik: Genellikle ağrısızdır, ancak bazı durumlarda ağrıya neden olabilir.
• Testiste ağırlık hissi: Şişlik nedeniyle testiste ağırlık hissi olabilir.
• Kasık ağrısı: Nadir durumlarda kasık ağrısı görülebilir.

Mezotelyoma Teşhisi

Mezotelyoma teşhisi, fizik muayene, tıbbi öykü, görüntüleme testleri ve biyopsi gibi çeşitli yöntemleri içerir.

Fizik Muayene ve Tıbbi Öykü

Doktor, hastanın belirtilerini, tıbbi öyküsünü ve asbest maruziyeti öyküsünü değerlendirecektir. Fizik muayene sırasında doktor, göğsü veya karın bölgesini dinleyebilir, şişlik veya hassasiyet olup olmadığını kontrol edebilir.

Görüntüleme Testleri

Görüntüleme testleri, tümörün yerini ve boyutunu belirlemeye ve diğer organlara yayılıp yayılmadığını değerlendirmeye yardımcı olur.

• Göğüs röntgeni: Akciğerlerde sıvı birikmesi (plevra efüzyonu) veya tümörün varlığını gösterebilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Tümörün daha ayrıntılı görüntülerini sağlar ve lenf nodu tutulumunu değerlendirmeye yardımcı olur.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRG): Yumuşak dokuların daha iyi görüntülenmesini sağlar ve tümörün yayılımını değerlendirmeye yardımcı olur.
• Pozitron emisyon tomografisi (PET): Kanser hücrelerinin aktivitesini gösterir ve tümörün yayılımını değerlendirmeye yardımcı olur.

Biyopsi

Biyopsi, kanser teşhisini doğrulamak için tümörden bir doku örneği alınmasıdır. Biyopsi örnekleri patoloji uzmanı tarafından mikroskop altında incelenir.

Mezotelyoma biyopsisi için çeşitli yöntemler kullanılabilir:

• Torakoskopi: Göğüs duvarından küçük bir kesi yapılarak bir kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir. Bu yöntemle plevra zarından biyopsi alınabilir.
• Laparoskopi: Karın duvarından küçük bir kesi yapılarak bir kamera ve cerrahi aletler yerleştirilir. Bu yöntemle periton zarından biyopsi alınabilir.
• Mediastinoskopi: Boyunda bir kesi yapılarak bir endoskop yerleştirilir ve mediastinumdaki (göğüs boşluğunun ortası) lenf nodlarından biyopsi alınır.
• İnce iğne aspirasyonu (İİA): İnce bir iğne kullanılarak tümörden hücre örneği alınır.
• Cerrahi biyopsi: Açık cerrahi ile tümörden doku örneği alınır.

Mezotelyoma Türleri ve Tanısal Testler

Mezotelyomanın farklı türleri, tanısal testlerin yorumlanmasını etkileyebilir. Örneğin, epitelyoid tip mezotelyoma, sarkomatoid tip mezotelyomaya göre daha iyi bir prognoza sahiptir. Tanısal testler, mezotelyoma türünü belirlemeye yardımcı olabilir.

İmmünohistokimya, biyopsi örneklerinde belirli proteinlerin varlığını tespit etmek için kullanılan bir tekniktir. İmmünohistokimya, mezotelyoma türünü belirlemeye ve diğer kanser türlerinden ayırt etmeye yardımcı olabilir.

Mezotelyoma Evrelemesi

Mezotelyoma evrelemesi, kanserin yayılım derecesini belirlemek için kullanılır. Evreleme, tedavi planlaması ve prognoz tahmini için önemlidir.

Plevra mezotelyoması için en yaygın kullanılan evreleme sistemi TNM sistemidir (Tümör, Lenf Nodu, Metastaz):

• T (Tümör): Tümörün boyutunu ve yayılımını tanımlar.
• N (Lenf Nodu): Kanser hücrelerinin yakındaki lenf nodlarına yayılıp yayılmadığını gösterir.
• M (Metastaz): Kanser hücrelerinin uzak organlara yayılıp yayılmadığını gösterir.

TNM evrelemesine göre plevra mezotelyoması evreleri şunlardır:

• Evre I: Tümör, akciğer zarının sadece bir tarafında sınırlıdır.
• Evre II: Tümör, akciğer zarının her iki tarafına veya yakındaki dokulara yayılmıştır.
• Evre III: Tümör, göğüs duvarına, diyaframa veya yakındaki lenf nodlarına yayılmıştır.
• Evre IV: Tümör, uzak organlara (örneğin, karaciğer, kemikler, beyin) yayılmıştır.

Mezotelyoma Tedavisi

Mezotelyoma tedavisi, kanserin türüne, evresine, hastanın genel sağlık durumuna ve tercihlerine bağlı olarak değişir. Tedavi seçenekleri şunları içerebilir:

• Cerrahi: Tümörün mümkün olduğunca çıkarılması amaçlanır. Plevrektomi/dekortikasyon (P/D) veya ekstraplevral pnömonektomi (EPP) gibi cerrahi yöntemler kullanılabilir.
• Kemoterapi: Kanser hücrelerini öldürmek veya büyümelerini yavaşlatmak için ilaçlar kullanılır. Sisplatin ve pemetreksed gibi ilaçlar yaygın olarak kullanılır.
• Radyoterapi: Kanser hücrelerini öldürmek için yüksek enerjili ışınlar kullanılır.
• İmmünoterapi: Bağışıklık sisteminin kanser hücreleriyle savaşmasına yardımcı olan ilaçlar kullanılır. Pembrolizumab ve nivolumab gibi ilaçlar kullanılabilir.
• Hedefe yönelik tedavi: Kanser hücrelerinin büyümesini ve yayılmasını sağlayan belirli molekülleri hedef alan ilaçlar kullanılır.
• Palyatif tedavi: Belirtileri hafifletmeye ve yaşam kalitesini iyileştirmeye odaklanır.

Mezotelyoma ve Yaşam Beklentisi

Mezotelyoma yaşam beklentisi, kanserin türüne, evresine, hastanın genel sağlık durumuna ve tedaviye yanıtına bağlı olarak değişir. Genel olarak, mezotelyoma agresif bir kanser türüdür ve yaşam beklentisi düşüktür.

Plevra mezotelyoması için ortalama yaşam beklentisi teşhis konulduktan sonra 12 ila 21 aydır. Periton mezotelyoması için yaşam beklentisi plevra mezotelyomasına göre biraz daha uzundur.

Ancak, bazı hastalar tedavi sayesinde daha uzun süre yaşayabilirler. Erken teşhis ve agresif tedavi, yaşam beklentisini artırabilir.

Mezotelyomadan Korunma

Mezotelyomadan korunmanın en etkili yolu, asbest maruziyetinden kaçınmaktır. Asbest içeren malzemelerle çalışırken uygun güvenlik önlemleri alınmalı ve asbest içeren binaların yıkımı veya tadilatı sırasında uzmanlardan yardım alınmalıdır.

Asbest maruziyeti öyküsü olan kişiler, düzenli olarak doktor kontrolünden geçmeli ve olası belirtiler konusunda bilinçli olmalıdır.

Sonuç

Mezotelyoma, asbest maruziyetiyle ilişkili nadir ve agresif bir kanser türüdür. Belirtileri tanımak ve erken teşhis, tedavi seçeneklerini ve prognozu önemli ölçüde etkileyebilir. Asbest maruziyeti öyküsü olan kişilerde göğüs ağrısı, nefes darlığı, öksürük veya karın şişliği gibi belirtiler ortaya çıkarsa, derhal bir doktora başvurmak önemlidir. Mezotelyomadan korunmanın en etkili yolu, asbest maruziyetinden kaçınmaktır.