Kadın Hastalıkları ve DoğumGenel CerrahiÜroloji

Rektosel (Bağırsak Fıtığı) Belirtileri Nelerdir?

Rektosel, rektumun (kalın bağırsağın son kısmı) vajinaya doğru fıtıklaşması durumudur. Bu durum, rektum ile vajina arasındaki destekleyici dokunun zayıflaması sonucu ortaya çıkar. Rektosel, genellikle kadınlarda görülür ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. Bu yazıda, rektoselin ne olduğunu, nedenlerini, belirtilerini, teşhisini, tedavi seçeneklerini ve önleme yöntemlerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Rektosel Nedir?

Rektosel, rektumun ön duvarının vajinaya doğru bombeleşmesi veya fıtıklaşmasıdır. Pelvik taban kasları ve bağ dokusu, rektumu ve vajinayı yerinde tutar. Bu destekleyici yapılar zayıfladığında veya hasar gördüğünde, rektum vajinaya doğru itilebilir ve rektosel meydana gelebilir. Rektosel, şiddetine göre farklı derecelerde olabilir ve bazı kadınlarda herhangi bir belirtiye neden olmazken, diğerlerinde belirgin rahatsızlıklara yol açabilir.

Rektoselin Sınıflandırılması

Rektosel, genellikle boyutuna ve fıtıklaşmanın derecesine göre sınıflandırılır:

• Evre 1: Rektumun hafifçe vajinaya doğru bombeleştiği durumdur. Genellikle belirti vermez.
• Evre 2: Rektumun daha belirgin bir şekilde vajinaya doğru fıtıklaştığı durumdur. Belirtiler hafif veya orta şiddette olabilir.
• Evre 3: Rektumun vajina açıklığına kadar ulaştığı veya dışarı çıktığı durumdur. Belirtiler genellikle şiddetlidir.

Rektoselin Nedenleri

Rektoselin en yaygın nedeni, pelvik taban kaslarının ve bağ dokusunun zayıflamasıdır. Bu zayıflamaya yol açabilecek çeşitli faktörler vardır:

• Doğum: Özellikle birden fazla doğum yapmış olmak veya zorlu doğumlar geçirmek, pelvik taban kaslarını ve bağ dokusunu zayıflatabilir. Vajinal doğum, sezaryen doğuma göre daha yüksek rektosel riski taşır.
• Yaşlanma: Yaşla birlikte pelvik taban kasları ve bağ dokusu doğal olarak zayıflar. Menopoz döneminde östrojen hormonunun azalması da bu zayıflamayı hızlandırabilir.
• Kronik Kabızlık: Sürekli ıkınma, pelvik taban kaslarına aşırı yük bindirerek zayıflamalarına neden olabilir.
• Kronik Öksürük: Kronik bronşit, astım veya sigara içmek gibi nedenlerle sürekli öksürmek, karın içi basıncını artırarak pelvik taban kaslarını zorlayabilir.
• Aşırı Kilo veya Obezite: Aşırı kilo, pelvik taban kaslarına ek yük bindirerek zayıflamalarına katkıda bulunabilir.
• Ağır Kaldırma: Düzenli olarak ağır kaldırmak, karın içi basıncını artırarak pelvik taban kaslarını zorlayabilir.
• Genetik Faktörler: Bazı kadınlar, doğuştan daha zayıf pelvik taban kaslarına sahip olabilirler.
• Pelvik Cerrahi: Daha önce geçirilmiş pelvik cerrahi operasyonları, pelvik taban kaslarına zarar verebilir ve rektosel riskini artırabilir.
• Bağ Dokusu Hastalıkları: Ehlers-Danlos sendromu gibi bağ dokusu hastalıkları, pelvik taban kaslarının ve bağ dokusunun zayıflamasına neden olabilir.

Rektosel Belirtileri Nelerdir?

Rektoselin belirtileri, fıtığın büyüklüğüne ve şiddetine bağlı olarak değişebilir. Bazı kadınlar herhangi bir belirti yaşamazken, diğerlerinde belirgin rahatsızlıklar görülebilir. En yaygın rektosel belirtileri şunlardır:

• Vajinada Dolgunluk veya Baskı Hissi: Vajina içinde dolgunluk, ağırlık veya baskı hissi, rektoselin en sık görülen belirtilerinden biridir. Bu his, özellikle ayakta dururken veya uzun süre otururken daha belirgin olabilir.
• Bağırsak Hareketlerinde Zorlanma: Rektosel, bağırsak hareketlerini zorlaştırabilir. Dışkıyı tam olarak boşaltmakta zorlanma, sık sık tuvalete gitme ihtiyacı veya kabızlık gibi sorunlar yaşanabilir.
• Dışkılamayı Tamamlamak İçin Vajinaya Baskı Uygulama Gereksinimi: Bazı kadınlar, dışkılamayı tamamlamak için vajinaya parmaklarıyla baskı uygulamak zorunda kalabilirler. Bu durum, rektoselin ileri evrelerinde daha sık görülür.
• Cinsel İlişkide Ağrı veya Rahatsızlık: Rektosel, cinsel ilişki sırasında ağrı, rahatsızlık veya baskı hissine neden olabilir. Bu durum, cinsel yaşamı olumsuz etkileyebilir.
• Vajinadan Dışarı Çıkan Bir Şişlik Hissi: İleri evrelerde, rektum vajina açıklığından dışarı doğru çıkabilir. Bu durum, otururken veya ayakta dururken daha belirgin olabilir.
• Sırt Ağrısı: Rektosel, pelvik taban kaslarının zayıflamasına bağlı olarak sırt ağrısına neden olabilir. Bu ağrı, genellikle bel bölgesinde hissedilir.
• Gaz Kaçırma: Rektosel, anal sfinkter kaslarının zayıflamasına bağlı olarak gaz kaçırmaya neden olabilir.
• Dışkı Kaçırma: İleri evrelerde, rektosel dışkı kaçırmaya yol açabilir.
• Tekrarlayan Vajinal Enfeksiyonlar: Rektosel, vajina içinde dışkı birikmesine neden olabilir, bu da tekrarlayan vajinal enfeksiyonlara yol açabilir.
• Hemoroid: Rektosel, ıkınmaya bağlı olarak hemoroid oluşumunu tetikleyebilir.
• İdrar Problemleri: Nadiren, rektosel idrar kesesini de etkileyebilir ve idrar kaçırma veya sık idrara çıkma gibi sorunlara neden olabilir.

Rektosel Belirtilerinin Şiddeti

Rektosel belirtilerinin şiddeti, fıtığın büyüklüğüne ve kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Hafif rektosel vakalarında belirtiler genellikle minimaldir ve tedavi gerekmeyebilir. Ancak, ileri evre rektosel vakalarında belirtiler daha şiddetli olabilir ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. Belirtilerin şiddeti zamanla artabilir veya azalabilir.

Rektosel Teşhisi

Rektosel teşhisi, genellikle fiziksel muayene ve bazı görüntüleme yöntemleri ile konulur. Doktor, öncelikle hastanın tıbbi geçmişini ve belirtilerini değerlendirir. Ardından, fiziksel muayene yaparak rektum ve vajina arasındaki fıtıklaşmayı kontrol eder.

Fiziksel Muayene

Fiziksel muayene sırasında, doktor vajina ve rektumu dikkatlice inceler. Bu muayene sırasında, hasta ıkınarak veya öksürerek pelvik taban kaslarının ve bağ dokusunun nasıl çalıştığını değerlendirir. Doktor, fıtığın büyüklüğünü, yerini ve şiddetini belirlemeye çalışır.

Görüntüleme Yöntemleri

Fiziksel muayenenin yanı sıra, rektosel teşhisini doğrulamak ve fıtığın boyutunu ve yerini daha detaylı bir şekilde değerlendirmek için bazı görüntüleme yöntemleri kullanılabilir:

• Defekografi: Bu test, dışkılama sırasında rektumun ve anüsün nasıl çalıştığını gösterir. Özel bir kontrast madde rektuma enjekte edilir ve ardından hasta tuvalete oturur gibi pozisyon alır. Röntgen veya floroskopi ile dışkılama süreci görüntülenir. Defekografi, rektoselin boyutunu, yerini ve dışkılama üzerindeki etkisini değerlendirmede yardımcı olur.
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG): MRG, pelvik organların detaylı görüntülerini sağlar. Rektoselin boyutunu, yerini ve çevredeki dokularla olan ilişkisini değerlendirmede kullanılabilir. MRG, diğer pelvik taban bozukluklarını (örneğin, sistosel, enterosel) tespit etmede de yardımcı olabilir.
• Ultrason: Transperineal ultrason, rektoselin boyutunu ve yerini değerlendirmede kullanılabilir. Bu yöntem, non-invazivdir ve radyasyon içermez.
• Kolonoskopi: Rektoselin neden olduğu bağırsak sorunlarını değerlendirmek veya diğer bağırsak hastalıklarını dışlamak için kolonoskopi yapılabilir. Kolonoskopi sırasında, kalın bağırsağın iç yüzeyi bir kamera ile incelenir.

Ek Testler

Bazı durumlarda, doktor ek testler isteyebilir:

• Anorektal Manometri: Bu test, anal sfinkter kaslarının gücünü ve koordinasyonunu ölçer. Gaz veya dışkı kaçırma şikayeti olan hastalarda faydalı olabilir.
• Ürodinamik Testler: İdrar kaçırma şikayeti olan hastalarda, idrar kesesinin fonksiyonunu değerlendirmek için ürodinamik testler yapılabilir.

Rektosel Tedavi Seçenekleri

Rektosel tedavisi, fıtığın büyüklüğüne, belirtilerin şiddetine ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Tedavi seçenekleri arasında konservatif (cerrahi olmayan) yöntemler ve cerrahi yöntemler bulunur.

Konservatif Tedavi Yöntemleri

Hafif rektosel vakalarında veya cerrahiye uygun olmayan hastalarda konservatif tedavi yöntemleri denenebilir:

• Yaşam Tarzı Değişiklikleri:
• Kabızlığı Önleme: Lifli gıdalar tüketmek, bol su içmek ve düzenli egzersiz yapmak kabızlığı önlemeye yardımcı olur. Doktor, gerekirse dışkı yumuşatıcılar veya laksatifler önerebilir.
• Ikınmaktan Kaçınma: Bağırsak hareketleri sırasında ıkınmaktan kaçınmak, pelvik taban kaslarına binen yükü azaltır.
• Kilo Verme: Aşırı kilolu veya obez olan hastaların kilo vermesi, pelvik taban kaslarına binen yükü azaltır.
• Ağır Kaldırmaktan Kaçınma: Düzenli olarak ağır kaldırmaktan kaçınmak, karın içi basıncını artırmayı önler.
• Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri): Pelvik taban kaslarını güçlendirmek için Kegel egzersizleri yapılabilir. Bu egzersizler, pelvik taban kaslarını sıkıp gevşetmeyi içerir. Kegel egzersizleri düzenli olarak yapıldığında, rektosel belirtilerini hafifletebilir ve pelvik taban kaslarının destekleyici fonksiyonunu artırabilir. Bir fizyoterapist, Kegel egzersizlerini doğru bir şekilde nasıl yapacağınızı öğretebilir.
• Vajinal Pesar: Vajinal pesar, vajinaya yerleştirilen ve pelvik organları destekleyen bir cihazdır. Pesar, rektoselin vajinaya doğru bombeleşmesini engelleyerek belirtileri hafifletebilir. Pesar, genellikle cerrahiye uygun olmayan veya cerrahi tedaviyi ertelemek isteyen hastalar için bir seçenektir. Pesarın düzenli olarak temizlenmesi ve değiştirilmesi gerekir.

Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Konservatif tedavi yöntemlerinin yetersiz kaldığı veya rektosel belirtilerinin şiddetli olduğu durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir. Cerrahi tedavinin amacı, rektumu ve vajinayı birbirinden ayıran destekleyici dokuyu onarmak ve rektumu doğru pozisyona getirmektir. Rektosel cerrahisi, vajinal yolla, abdominal yolla veya laparoskopik/robotik yolla yapılabilir.

• Vajinal Rektosel Onarımı: Bu yöntemde, cerrah vajina içinden bir kesi yaparak rektum ile vajina arasındaki zayıflamış dokuyu onarır ve güçlendirir. Vajinal rektosel onarımı, genellikle daha küçük rektosel vakalarında tercih edilir.
• Abdominal Rektosel Onarımı: Bu yöntemde, cerrah karın bölgesinden bir kesi yaparak rektumu ve vajinayı birbirinden ayıran dokuyu onarır ve güçlendirir. Abdominal rektosel onarımı, genellikle daha büyük rektosel vakalarında veya diğer pelvik organ prolapsuslarının (örneğin, sistosel, enterosel) eşlik ettiği durumlarda tercih edilir.
• Laparoskopik veya Robotik Rektosel Onarımı: Bu yöntemlerde, cerrah karın bölgesinde küçük kesiler yaparak özel cerrahi aletler ve bir kamera kullanarak rektumu ve vajinayı birbirinden ayıran dokuyu onarır ve güçlendirir. Laparoskopik veya robotik rektosel onarımı, daha az invaziv bir seçenektir ve daha hızlı iyileşme süresi sağlayabilir.
• Perineoplasti: Vajina girişinin yeniden yapılandırılmasıdır. Rektosel ile birlikte perine bölgesinde de yırtıklar veya zayıflama varsa bu yöntem tercih edilebilir.

Cerrahi Sonrası Bakım

Rektosel cerrahisi sonrası dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır:

• Ağrı Yönetimi: Cerrah, ağrıyı kontrol etmek için ağrı kesiciler reçete edebilir.
• Beslenme: Ameliyat sonrası dönemde lifli gıdalar tüketmek ve bol su içmek kabızlığı önlemeye yardımcı olur.
• Ağır Kaldırmaktan Kaçınma: Ameliyat sonrası birkaç hafta boyunca ağır kaldırmaktan kaçınmak önemlidir.
• Cinsel İlişki: Cerrah, cinsel ilişkiye ne zaman başlanabileceği konusunda tavsiyelerde bulunacaktır. Genellikle, ameliyattan sonra birkaç hafta veya ay boyunca cinsel ilişkiden kaçınmak önerilir.
• Pelvik Taban Egzersizleri: Ameliyat sonrası dönemde pelvik taban egzersizleri yapmak, pelvik taban kaslarını güçlendirmeye ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olabilir.
• Kontrol Randevuları: Cerrah, iyileşmeyi takip etmek ve herhangi bir komplikasyonu erken teşhis etmek için düzenli kontrol randevuları planlayacaktır.

Rektosel Cerrahisinin Riskleri

Rektosel cerrahisi genellikle güvenli bir işlemdir, ancak her cerrahi işlemde olduğu gibi bazı riskler taşır:

• Enfeksiyon: Ameliyat sonrası enfeksiyon riski vardır.
• Kanama: Ameliyat sırasında veya sonrasında kanama olabilir.
• Ağrı: Ameliyat sonrası ağrı yaygın bir durumdur ve ağrı kesicilerle kontrol edilebilir.
• Bağırsak veya Vajina Yaralanması: Nadiren, ameliyat sırasında bağırsak veya vajina yaralanabilir.
• Nüks: Rektosel, ameliyattan sonra tekrarlayabilir.
• Cinsel İşlev Bozukluğu: Nadiren, ameliyat sonrası cinsel işlev bozukluğu gelişebilir.
• Anestezi Komplikasyonları: Anesteziye bağlı komplikasyonlar nadir görülür.

Rektoseli Önleme

Rektoseli tamamen önlemek mümkün olmasa da, pelvik taban kaslarını güçlendirerek ve risk faktörlerini azaltarak rektosel riskini azaltmak mümkündür:

• Pelvik Taban Egzersizleri (Kegel Egzersizleri): Pelvik taban kaslarını güçlendirmek için düzenli olarak Kegel egzersizleri yapın.
• Kabızlığı Önleyin: Lifli gıdalar tüketmek, bol su içmek ve düzenli egzersiz yapmak kabızlığı önlemeye yardımcı olur.
• Ikınmaktan Kaçının: Bağırsak hareketleri sırasında ıkınmaktan kaçının.
• Sağlıklı Kilonuzu Koruyun: Aşırı kilolu veya obezseniz, kilo verin.
• Ağır Kaldırmaktan Kaçının: Düzenli olarak ağır kaldırmaktan kaçının.
• Doğum Sonrası Bakım: Doğum sonrası pelvik taban kaslarını güçlendirmek için egzersizler yapın.
• Sigarayı Bırakın: Sigara içmek, kronik öksürüğe neden olabilir ve pelvik taban kaslarını zorlayabilir.

Sonuç

Rektosel, kadınların yaşam kalitesini etkileyebilen bir durumdur. Ancak, erken teşhis ve uygun tedavi ile belirtiler kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi artırılabilir. Rektosel belirtileri yaşıyorsanız, bir doktora başvurarak teşhis ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi almanız önemlidir. Pelvik taban kaslarını güçlendirmek, kabızlığı önlemek ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, rektosel riskini azaltmaya yardımcı olabilir.