İç HastalıklarıGastroenteroloji

Yetişkinlerde Reflü Belirtileri Nelerdir?

Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması sonucu ortaya çıkan yaygın bir sağlık sorunudur. Tıp dilinde Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH) olarak da bilinir. Bu durum, yemek borusunu tahriş ederek çeşitli belirtilere yol açabilir. Yetişkinlerde reflü belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir ve şiddeti değişebilir. Bu yazıda, yetişkinlerde sıkça görülen reflü belirtilerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Reflü Nedir?

Reflü, mide içeriğinin, yani mide asidi ve sindirilmemiş besinlerin yemek borusuna geri kaçmasıdır. Normalde, yemek borusu ile mide arasında bulunan alt özofagus sfinkteri (AÖS) adı verilen bir kas grubu, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasını engeller. Ancak, AÖS gerektiği gibi çalışmadığında veya gevşediğinde, reflü meydana gelebilir.

Alt Özofagus Sfinkteri (AÖS): AÖS, yemek borusunun alt ucunda bulunan ve mideye açılan bir kas halkasıdır. Yemek yediğimizde veya sıvı tükettiğimizde AÖS gevşer ve yiyeceklerin mideye geçmesine izin verir. Daha sonra sıkılaşarak mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasını önler. AÖS'nin zayıflaması veya işlevini yitirmesi reflüye neden olur.

Reflüye Neden Olan Faktörler

Reflüye yol açan birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörler arasında yaşam tarzı alışkanlıkları, beslenme düzeni, bazı tıbbi durumlar ve ilaçlar yer alabilir. İşte reflüye neden olan başlıca faktörler:

• Beslenme Alışkanlıkları: Yağlı ve baharatlı yiyecekler, asitli içecekler (kola, gazoz, portakal suyu vb.), kahve, çikolata ve alkol tüketimi AÖS'nin gevşemesine ve reflüye yol açabilir.
• Aşırı Yemek Yemek: Midenin aşırı dolması, mide basıncını artırarak AÖS'nin gevşemesine neden olabilir.
• Obezite: Aşırı kilolu veya obez olmak, karın içi basıncını artırarak mideye baskı yapar ve reflü riskini yükseltir.
• Hamilelik: Hamilelik sırasında artan hormon seviyeleri AÖS'nin gevşemesine neden olabilir. Ayrıca, büyüyen rahim mideye baskı yaparak reflüye yol açabilir.
• Sigara İçmek: Sigara, AÖS'nin işlevini bozarak reflü riskini artırır.
• Bazı İlaçlar: Bazı ilaçlar, özellikle ağrı kesiciler (aspirin, ibuprofen vb.), tansiyon ilaçları ve kas gevşeticiler reflüye neden olabilir.
• Hiatal Herni (Mide Fıtığı): Midenin bir kısmının diyaframdaki açıklıktan yukarı doğru kayması durumunda, AÖS'nin işlevi bozulabilir ve reflü riski artar.
• Gastroparezi (Mide Felci): Midenin yiyecekleri normalden daha yavaş boşaltması durumunda, mide basıncı artar ve reflü meydana gelebilir.
• Skleroderma: Bu otoimmün hastalık, yemek borusu kaslarının zayıflamasına neden olabilir ve reflü riskini artırır.

Yetişkinlerde Sık Görülen Reflü Belirtileri

Yetişkinlerde reflü belirtileri oldukça çeşitlidir ve her bireyde farklı şekilde ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde sadece hafif bir mide yanması görülürken, diğerlerinde daha şiddetli ve rahatsız edici belirtiler yaşanabilir. İşte yetişkinlerde sıkça rastlanan reflü belirtileri:

1. Mide Yanması (Heartburn)

Mide yanması, göğüs kemiğinin arkasında hissedilen yanıcı bir ağrıdır. Reflünün en tipik belirtisidir. Yemek yedikten sonra, özellikle de yağlı veya baharatlı yiyecekler tüketildikten sonra daha da kötüleşebilir. Yatarken veya eğilirken de artabilir. Mide yanması, mide asidinin yemek borusunu tahriş etmesi sonucu ortaya çıkar.

Mide Yanmasının Şiddeti: Mide yanmasının şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde hafif bir rahatsızlık hissi şeklinde olurken, bazılarında ise dayanılmaz bir ağrıya dönüşebilir. Şiddetli mide yanması, kalp krizi ile karıştırılabilir. Bu nedenle, göğüs ağrısı yaşayan kişilerin mutlaka bir doktora başvurması önemlidir.

2. Regürjitasyon (Ağza Geri Gelme)

Regürjitasyon, mide içeriğinin (asit, sindirilmemiş yiyecekler veya sıvı) ağza veya boğaza geri gelmesidir. Genellikle acı veya ekşi bir tat bırakır. Regürjitasyon, özellikle yemekten sonra veya yatarken daha sık görülür. Bazı kişilerde kusmaya da neden olabilir.

Regürjitasyonun Nedenleri: Regürjitasyon, AÖS'nin gevşemesi veya yetersiz çalışması sonucu meydana gelir. Mide basıncının artması da regürjitasyona katkıda bulunabilir. Hamilelik, obezite ve aşırı yemek yemek gibi durumlar mide basıncını artırarak regürjitasyonu tetikleyebilir.

3. Yutma Güçlüğü (Disfaji)

Yutma güçlüğü, yiyeceklerin veya sıvıların yemek borusundan mideye geçişinde zorluk yaşanmasıdır. Reflü, yemek borusunda iltihaplanmaya (özofajit) ve daralmaya (striktür) neden olabilir. Bu durum, yutma güçlüğüne yol açabilir. Yutma güçlüğü yaşayan kişiler, katı yiyecekleri yutmakta daha çok zorlanırlar.

Yutma Güçlüğünün Tehlikeleri: Yutma güçlüğü, beslenme yetersizliğine ve kilo kaybına neden olabilir. Ayrıca, yiyeceklerin akciğerlere kaçması (aspirasyon) sonucu zatürre gibi ciddi solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilir. Bu nedenle, yutma güçlüğü yaşayan kişilerin mutlaka bir doktora başvurması ve gerekli tedaviyi alması önemlidir.

4. Kronik Öksürük

Reflü, mide asidinin yemek borusundan akciğerlere kaçması sonucu kronik öksürüğe neden olabilir. Mide asidi, akciğerleri ve solunum yollarını tahriş ederek öksürük refleksini tetikler. Reflü kaynaklı öksürük genellikle gece veya yatarken daha da kötüleşir.

Reflü Öksürüğünün Diğer Nedenlerden Ayırt Edilmesi: Kronik öksürüğün birçok farklı nedeni olabilir (astım, alerji, sigara kullanımı vb.). Reflü kaynaklı öksürüğü diğer nedenlerden ayırt etmek için, öksürüğün mide yanması, regürjitasyon veya diğer reflü belirtileriyle birlikte olup olmadığına dikkat etmek önemlidir. Ayrıca, doktorunuz gerekli testleri yaparak öksürüğün nedenini belirleyebilir.

5. Astım

Reflü, astım semptomlarını kötüleştirebilir veya astım ataklarını tetikleyebilir. Mide asidi, solunum yollarını tahriş ederek bronşların daralmasına ve astım semptomlarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Bazı kişilerde, reflü astımın ilk belirtisi olabilir.

Reflü ve Astım Arasındaki İlişki: Reflü ve astım arasındaki ilişki karmaşıktır. Reflü, astım semptomlarını kötüleştirebilirken, astım ilaçları da reflüye neden olabilir. Bu nedenle, hem reflüsü hem de astımı olan kişilerin doktorlarıyla yakın işbirliği içinde olmaları ve her iki durumun da kontrol altında tutulması önemlidir.

6. Ses Kısıklığı

Reflü, mide asidinin ses tellerini tahriş etmesi sonucu ses kısıklığına neden olabilir. Ses kısıklığı genellikle sabahları daha belirgindir ve gün içinde düzelebilir. Ancak, kronik reflüsü olan kişilerde ses kısıklığı kalıcı hale gelebilir.

Ses Kısıklığının Diğer Nedenlerden Ayırt Edilmesi: Ses kısıklığının birçok farklı nedeni olabilir (soğuk algınlığı, grip, ses teli nodülleri vb.). Reflü kaynaklı ses kısıklığını diğer nedenlerden ayırt etmek için, ses kısıklığının mide yanması, regürjitasyon veya diğer reflü belirtileriyle birlikte olup olmadığına dikkat etmek önemlidir. Ayrıca, doktorunuz gerekli testleri yaparak ses kısıklığının nedenini belirleyebilir.

7. Boğaz Ağrısı

Reflü, mide asidinin boğazı tahriş etmesi sonucu boğaz ağrısına neden olabilir. Boğaz ağrısı genellikle yanıcı veya tahriş edici bir his şeklinde olur. Kronik reflüsü olan kişilerde boğaz ağrısı sürekli hale gelebilir.

Boğaz Ağrısının Diğer Nedenlerden Ayırt Edilmesi: Boğaz ağrısının birçok farklı nedeni olabilir (soğuk algınlığı, grip, bademcik iltihabı vb.). Reflü kaynaklı boğaz ağrısını diğer nedenlerden ayırt etmek için, boğaz ağrısının mide yanması, regürjitasyon veya diğer reflü belirtileriyle birlikte olup olmadığına dikkat etmek önemlidir. Ayrıca, doktorunuz gerekli testleri yaparak boğaz ağrısının nedenini belirleyebilir.

8. Diş Erozyonu

Reflü, mide asidinin diş minesini aşındırması sonucu diş erozyonuna neden olabilir. Diş erozyonu, dişlerin hassaslaşmasına, renk değiştirmesine ve çürümesine yol açabilir. Özellikle gece reflüsü olan kişilerde diş erozyonu riski daha yüksektir.

Diş Erozyonunu Önleme: Diş erozyonunu önlemek için, reflüyü kontrol altında tutmak, asitli içeceklerden kaçınmak, dişleri düzenli olarak fırçalamak ve florürlü diş macunu kullanmak önemlidir. Ayrıca, diş hekiminizden florür tedavisi alabilirsiniz.

9. Kötü Ağız Kokusu (Halitozis)

Reflü, mide içeriğinin ağza geri gelmesi ve ağızda bakteri üremesine neden olması sonucu kötü ağız kokusuna yol açabilir. Kötü ağız kokusu, sosyal yaşamı olumsuz etkileyebilir ve özgüven eksikliğine neden olabilir.

Kötü Ağız Kokusuyla Başa Çıkma: Kötü ağız kokusuyla başa çıkmak için, reflüyü kontrol altında tutmak, ağız hijyenine dikkat etmek, dişleri ve dili düzenli olarak fırçalamak, gargara yapmak ve bol su içmek önemlidir. Ayrıca, sakız çiğnemek de tükürük salgısını artırarak ağız kokusunu gidermeye yardımcı olabilir.

10. Hıçkırık

Reflü, yemek borusunu tahriş ederek hıçkırığa neden olabilir. Hıçkırık genellikle kısa süreli ve kendiliğinden geçer. Ancak, kronik reflüsü olan kişilerde hıçkırık daha sık ve uzun süreli olabilir.

Hıçkırığı Durdurma Yöntemleri: Hıçkırığı durdurmak için, nefesi tutmak, bir bardak suyu hızlıca içmek, bir dilim limon emmek veya bir çay kaşığı şekeri yutmak gibi yöntemler deneyebilirsiniz. Eğer hıçkırık uzun sürerse veya sık sık tekrarlarsa, bir doktora başvurmanız önemlidir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Reflü belirtileri yaşayan kişilerin aşağıdaki durumlarda mutlaka bir doktora başvurması gerekmektedir:

• Şiddetli ve geçmeyen mide yanması
• Yutma güçlüğü
• Kusma (özellikle kanlı veya kahve telvesi şeklinde kusma)
• İstem dışı kilo kaybı
• Göğüs ağrısı (özellikle nefes darlığı veya terleme ile birlikte olan göğüs ağrısı)
• Dışkıda kan
• Kronik öksürük veya ses kısıklığı
• Astım semptomlarının kötüleşmesi
• Reçetesiz ilaçlarla kontrol altına alınamayan reflü belirtileri

Reflü Tanısı Nasıl Konulur?

Reflü tanısı, doktorunuz tarafından yapılan fiziksel muayene ve belirtilerin değerlendirilmesiyle konulabilir. Ancak, bazı durumlarda reflüyü doğrulamak ve diğer olası nedenleri dışlamak için ek testler gerekebilir. İşte reflü tanısında kullanılan başlıca testler:

1. Endoskopi

Endoskopi, ucunda bir kamera bulunan ince ve esnek bir tüpün (endoskop) yemek borusuna ve mideye yerleştirilerek iç yüzeyin görüntülenmesidir. Endoskopi sırasında yemek borusunda iltihaplanma (özofajit), ülser veya diğer anormallikler olup olmadığı değerlendirilir. Ayrıca, şüpheli görünen dokulardan biyopsi alınabilir.

2. pH Metre

pH metre, yemek borusundaki asit seviyesini ölçen bir testtir. Bu testte, ince bir tüp burundan veya ağızdan yemek borusuna yerleştirilir ve 24 saat boyunca asit seviyesi kaydedilir. pH metre, reflünün sıklığını ve şiddetini belirlemeye yardımcı olur.

3. Özofagus Manometrisi

Özofagus manometrisi, yemek borusu kaslarının kasılma gücünü ve koordinasyonunu ölçen bir testtir. Bu testte, ince bir tüp burundan veya ağızdan yemek borusuna yerleştirilir ve yutkunma sırasında kasların nasıl çalıştığı değerlendirilir. Özofagus manometrisi, yutma güçlüğünün nedenini belirlemeye ve yemek borusu hareket bozukluklarını teşhis etmeye yardımcı olur.

4. Baryumlu Özofagografi

Baryumlu özofagografi, yemek borusunun ve midenin röntgen filmi ile görüntülenmesidir. Bu testte, hasta baryum adı verilen bir sıvı içer ve röntgen çekilirken baryumun yemek borusundan geçişi izlenir. Baryumlu özofagografi, yemek borusunda daralma, ülser veya diğer anormallikleri tespit etmeye yardımcı olur.

Reflü Tedavisi

Reflü tedavisi, belirtileri hafifletmeyi, yemek borusunu iyileştirmeyi ve komplikasyonları önlemeyi amaçlar. Tedavi genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazı durumlarda cerrahi müdahaleyi içerir.

1. Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Yaşam tarzı değişiklikleri, reflü belirtilerini hafifletmede ve tedavi etmede önemli bir rol oynar. İşte reflü belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilecek bazı yaşam tarzı değişiklikleri:

• Beslenme Alışkanlıklarını Değiştirmek: Yağlı ve baharatlı yiyeceklerden, asitli içeceklerden, kahve, çikolata ve alkolden kaçının. Küçük ve sık öğünler yiyin. Yemekleri yavaş yiyin ve iyice çiğneyin.
• Kilo Vermek: Aşırı kilolu veya obezseniz, kilo vermek karın içi basıncını azaltarak reflü belirtilerini hafifletebilir.
• Sigarayı Bırakmak: Sigara, AÖS'nin işlevini bozarak reflü riskini artırır. Sigarayı bırakmak reflü belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilir.
• Yatmadan Önce Yemek Yememek: Yatmadan en az 2-3 saat önce yemek yemeyi bırakın.
• Uyurken Başınızı Yükseltmek: Uyurken başınızı 15-20 cm yükseltmek, mide asidinin yemek borusuna geri kaçmasını önleyebilir.
• Sıkı Giysilerden Kaçınmak: Sıkı giysiler, karın içi basıncını artırarak reflü belirtilerini kötüleştirebilir.

2. İlaç Tedavisi

Reflü tedavisinde kullanılan başlıca ilaçlar şunlardır:

• Antasitler: Antasitler, mide asidini nötralize ederek mide yanmasını hafifletir. Kısa süreli rahatlama sağlarlar, ancak reflü belirtilerini tamamen ortadan kaldırmazlar.
• H2 Reseptör Blokerleri (H2 Blokerleri): H2 blokerleri, mide asidi üretimini azaltarak reflü belirtilerini hafifletir. Daha uzun süreli rahatlama sağlarlar, ancak proton pompa inhibitörleri (PPI'lar) kadar etkili değillerdir.
• Proton Pompa İnhibitörleri (PPI'lar): PPI'lar, mide asidi üretimini önemli ölçüde azaltarak reflü belirtilerini en etkili şekilde kontrol altına alırlar. Uzun süreli kullanımda bazı yan etkileri olabilir, bu nedenle doktor kontrolünde kullanılması önemlidir.
• Prokinetikler: Prokinetikler, mide boşalmasını hızlandırarak ve AÖS basıncını artırarak reflü belirtilerini hafifletmeye yardımcı olurlar. Ancak, yan etkileri nedeniyle daha az kullanılırlar.

3. Cerrahi Tedavi

İlaç tedavisiyle kontrol altına alınamayan veya ilaçların yan etkilerinden dolayı kullanılamayan reflü hastalarında cerrahi tedavi düşünülebilir. En sık uygulanan cerrahi yöntem Nissen fundoplikasyonudur.

Nissen Fundoplikasyonu: Nissen fundoplikasyonu, midenin üst kısmının yemek borusunun etrafına sarılarak AÖS'nin güçlendirilmesi işlemidir. Bu sayede, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması engellenir. Nissen fundoplikasyonu genellikle laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılır ve iyileşme süreci kısadır.

Reflü Komplikasyonları

Tedavi edilmeyen reflü, zamanla ciddi komplikasyonlara yol açabilir. İşte reflünün başlıca komplikasyonları:

• Özofajit: Mide asidinin yemek borusunu tahriş etmesi sonucu yemek borusunda iltihaplanma (özofajit) meydana gelebilir. Özofajit, yutma güçlüğüne, göğüs ağrısına ve kanamaya neden olabilir.
• Barrett Özofagusu: Kronik reflü, yemek borusu hücrelerinin anormal hücrelerle (Barrett hücreleri) yer değiştirmesine neden olabilir. Barrett özofagusu, yemek borusu kanseri riskini artırır.
• Yemek Borusu Striktürü: Yemek borusunda uzun süreli iltihaplanma, yemek borusunda daralmaya (striktür) yol açabilir. Yemek borusu striktürü, yutma güçlüğüne neden olur.
• Akciğer Problemleri: Mide asidinin akciğerlere kaçması (aspirasyon), zatürre, bronşit ve astım gibi solunum yolu enfeksiyonlarına neden olabilir.

Sonuç

Reflü, yetişkinlerde sıkça görülen bir sağlık sorunudur ve çeşitli belirtilerle kendini gösterebilir. Mide yanması, regürjitasyon, yutma güçlüğü, kronik öksürük, astım, ses kısıklığı, boğaz ağrısı, diş erozyonu, kötü ağız kokusu ve hıçkırık reflünün başlıca belirtileridir. Reflü belirtileri yaşayan kişilerin bir doktora başvurması ve gerekli tedaviyi alması önemlidir. Yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi ve cerrahi müdahale reflü tedavisinde kullanılan yöntemlerdir. Tedavi edilmeyen reflü, özofajit, Barrett özofagusu, yemek borusu striktürü ve akciğer problemleri gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle, reflü belirtilerini ciddiye almak ve erken teşhis ve tedavi için doktora başvurmak önemlidir.